خواجه نصير الدين الطوسي

40

روضة التسليم يا تصورات ( فارسى )

اين اثر پذيرندگان با اثركنندهء مطلق رسد و او اثركننده باشد نه اثرپذير ، و ديگر بار نظر كنند تا بدانند كه آن اثركنندهء مطلق و مؤثّر و مؤثر صانع و خالق عالم است جلّ جلاله ، و ديگر بار نظر كنند تا بدانند كه ابتداى اشياى حسّى و صفات علا به او تعالى جلّ و علا سزاوار است ، و اين همه با هر چه بآثار قدرت او تعالى ( نسبت ) دارد و بحث احوال معرفت آن نرود مگر بنظرى بالاى نظرى شناسند و در آن بتعليم هيچ كس محتاج نگردند و حلم تعليمى آن است كه چون آن علم از آثار قدرت او تعالى بآثار علم او تعالى ترقّى كند و بحث معرفت آن رود و مسائلى با ميان آيد كه در آن بتعليم معلّم كلّى محتاج باشند ، مثلا آنكه تا معرفت توحيد او تعالى چنان شرح دهد كه نه تشبيهى لازم آيد و نه تفصيلى ، و آنكه صدور اشياء از امر او و اعادت ايشان به او تعالى چنان تقرير كند كه كثرتى بذات او حواله نيفتد ، و آنكه تا او را تعالى وحدتى كه از آن وحدت منزّه باشد و وحدتى كه از آن وحدت از ديگر وحدتها منزّه باشد بچه وجه گويند و علم تأييدى آن است كه [ 35 ] چون در امثال اين مسائل كه گفته شد رجوع با معلّم كلّى كند اگر تعليم او مقدّر باشد بر ظواهر و عبارات و شيأ بعد شىء به ترتيب و تدريج و اضافات قبول كنند تعليمش خوانند ، و اگر مقدّر باشد بر بواطن و معانى دفعة واحدة قبول كنند تأييدش خوانند ، و السّلام